DI TÍCH LỊCH SỬ
ĐÌNH – MIẾU TIÊN HƯNG – XÃ AN KHÁNH, THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
Cổng Đình – Miếu Tiên Hưng
Toạ trên mảnh đất thuộc thôn Tân Nam, xã An Khánh, thành phố Hải Phòng, cách trung tâm thành phố Hải Phòng khoảng 17km theo hướng Đông Nam, di tích Đình, Miếu Tiên Hưng được biết đến là một trong những di tích cổ kính, có bề dày lịch sử.
Cũng như bao công trình văn hóa tín ngưỡng, tâm linh ở các vùng quê khác, Đình, Miếu Tiên Hưng được mang chính tên địa phương, nơi cộng đồng dân cư đã sản sinh ra nó, đó là Đình, Miếu Tiên Hưng, xóm Tiên Hưng (xưa kia là xóm Trại Ké) thuộc Làng Văn hóa Nam Sái Nghi (thôn Tân Nam), xã Mỹ Đức cũ, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng.
Đình được xây dựng vào thế kỷ XIX. Tương truyền, đình thờ 1 vị Hoàng tử - con một vị vua thời Lê Trung Hưng, được nhân dân tôn thành Thành hoàng làng. Đình làm bằng gỗ quay về hướng Bắc. Mặt bằng đình có kiến trúc hình chữ Đinh, gồm 3 gian tiền đường và 1 gian hậu cung có ván sàn. Ngoài tiền tế bên tả có ban thờ các liệt sĩ của làng. Mái đình lợp ngói mũi, bờ nóc đắp trang trí lưỡng long chầu nguyệt, hai đầu bờ nóc đắp kìm ngậm bờ nóc. Trong đình có nhiều đồ thờ tự tế khí như Thần tượng, nhang án, bát biểu, chấp kích… Khuôn viên đình có cây đa cổ thụ, có giếng nước ngọt để dân làng sử dụng làm nguồn nước ăn.
Miếu Tiên Hưng nằm kề với đình. Miếu thờ vị Đương Cảnh Thành Hoàng của làng Tiên Cầm là Thần Tiên Công chúa Uyển Diệu Trinh tĩnh Ý Đức, Trinh Thục Trung hòa Đại vương. Theo thần tích – thần sắc làng Tiên Cầm, ngày Thần Tiên Công chúa sinh ngày 10 tháng 02 âm lịch, hóa ngày mồng 9 tháng 9 âm lịch. Sắc phong niên hiệu vua Thành Thái năm thứ 13 (1901) phong cho Ngài là Thần Tiên Công chúa Trinh thục, ý đức chi thần, được gia tặng Dực Bảo trung hưng linh phù chi thần. Sắc phong niên hiệu vua Duy Tân năm thứ 3 (1909) phong cho Ngài là Thần Tiên Công chúa, Trinh thục, ý đức chi thần. Sắc phong niên hiệu vua Khải Định năm thứ 9 (1924) phong cho Ngài là Thần Tiên Công chúa Uyển diệu Trinh tĩnh ý đức tôn thần. Miếu nhìn về hướng Tây, được xây bằng đá, mái lợp ngói mũi.
Cảnh quan Đình – Miếu Tiên Hưng
Đình, miếu Tiên Hưng là công trình văn hóa tâm linh, tín ngưỡng của nhân dân địa phương. Trải qua quá trình lịch sử, ảnh hưởng bởi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đình - miếu Tiên Hưng là địa điểm luyện tập, nuôi dưỡng, che dấu, bảo vệ lực lượng kháng chiến của địa phương. Do ảnh hưởng bởi cuộc kháng chiến, cơ sở vật chất của miếu bị hư hỏng các đồ thờ tự, tế khí bị mất mát. Sau khi đất nước hòa bình, nhân dân đóng góp tiến hành phục dựng, tôn tạo lại đình, miếu Tiên Hưng. Đình, miếu Tiên Hưng là nơi hội tụ sinh hoạt văn hóa tâm linh, tín ngưỡng, là địa chỉ đỏ khơi dậy niềm tự hào và là nơi giáo dục tinh thần dân tộc, lòng yêu nước cho các thế hệ người dân địa phương.
Hàng năm vào ngày mồng 9 - 10/2 (âm lịch), tại đình - miếu Tiên Hưng nhân dân đia phương tổ chức lễ hội. Ngày 9/2, tổ chức lễ cáo yết, ngày 10/2 là ngày chính lễ. Việc dâng phẩm lễ do các giáp theo từng năm đảm nhiệm. Trong lễ hội, phần lễ gồm các bước: rước nước, mộc dục, tế quan, đặc biệt là lễ rước Thánh - rước bát hương từ đình Tiên Cầm về đình, miếu Tiên Hưng làm lễ, sau đó thực hiện các nghi thức tế lễ.
Phần hội còn có các trò chơi thi đấu, văn nghệ mang tính dân gian như: cờ người, tổ tôm điếm, hát chèo. Ngày nay, nhân dân địa phương đang từng bước phục dựng lại những nét sinh hoạt văn hóa lễ hội truyền thống mang đậm nét của quê hương địa phương.
Với những ý nghĩa truyền thống nêu trên, tại Quyết định số 235/QĐ-UBND ngày 17/01/2014 của Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Đình – Miếu Tiên Hưng được công nhận Di tích lịch sử cấp thành phố.